Heat Detector ต่างจาก Smoke Sensor อย่างไร? คู่มือเลือกใช้ระบบเตือนไฟไหม้ให้เหมาะกับธุรกิจ

28 ตุลาคม 2026 · บทความ
Tags ·
  • ความปลอดภัยสำหรับธุรกิจ

Heat Detector ต่างจาก Smoke Sensor อย่างไร? คู่มือเลือกใช้ระบบเตือนไฟไหม้ให้เหมาะกับธุรกิจ

Heat Detector และ Smoke Sensor อุปกรณ์ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้สำหรับโรงงานและอาคารธุรกิจ

 

อัคคีภัยเป็นภัยพิบัติร้ายแรงที่สามารถทำลายทั้งชีวิตและทรัพย์สินของธุรกิจได้ภายในเวลาไม่กี่นาที การติดตั้งระบบตรวจจับอัคคีภัยที่มีประสิทธิภาพจึงเป็นข้อบังคับสำคัญของอาคารและโรงงานอุตสาหกรรม โดยอุปกรณ์ตรวจจับยอดนิยมที่เราคุ้นเคยกันดีคือ heat detector (อุปกรณ์ตรวจจับความร้อน) และ smoke sensor (อุปกรณ์ตรวจจับควัน) แต่หลายคนอาจสงสัยว่าอุปกรณ์ทั้งสองชนิดนี้มีความแตกต่างกันอย่างไร และควรเลือกติดตั้งแบบไหนให้เหมาะสมกับพื้นที่ทำงานของคุณ

 

ทำความรู้จักอุปกรณ์ตรวจจับอัคคีภัย เจาะลึก Heat Detector และ Smoke Sensor คืออะไร

ทั้ง Heat Detector และ Smoke Sensor เป็นส่วนประกอบตรวจจับด่านแรกของ ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm System) แต่มีกลไกในการตอบสนองต่อปรากฏการณ์เพลิงไหม้ที่แตกต่างกัน

 

Heat Detector มีกี่แบบ และทำงานอย่างไร

หากถามว่า heat detector มีกี่แบบ ในวงการวิศวกรรมความปลอดภัยแบ่งอุปกรณ์ตรวจจับความร้อนหลักๆ ออกเป็น 3 ประเภท

  1. ชนิดจับอุณหภูมิคงที่ (Fixed Temperature Heat Detector): จะส่งสัญญาณเตือนทันทีเมื่ออุณหภูมิของอากาศรอบตัวเครื่องสูงถึงเกณฑ์ที่กำหนดไว้ (เช่น 57°C หรือ 68°C) เหมาะสำหรับพื้นที่ที่อุณหภูมิเปลี่ยนแปลงขึ้นลงเป็นปกติ
  2. ชนิดจับอัตราการเพิ่มของอุณหภูมิ (Rate-of-Rise Heat Detector – ROR): จะส่งสัญญาณเตือนเมื่ออุณหภูมิห้องพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วผิดปกติภายในระยะเวลาสั้นๆ (เช่น เพิ่มขึ้นเกิน 8.3°C ถึง 9°C ต่อนาที) แม้อุณหภูมิรวมจะยังไม่ถึงจุดเดือดก็ตาม
  3. ชนิดทำงานร่วมกัน (Combination Heat Detector): รวมทั้งระบบ Fixed Temp และ Rate-of-Rise ไว้ในตัวเดียวกันเพื่อความปลอดภัยสูงสุด

 

Smoke Sensor คืออะไร และมีหลักการตรวจจับอย่างไร

Smoke sensor หรืออุปกรณ์ตรวจจับควัน ทำหน้าที่ตรวจวัดอนุภาคของควันที่เกิดจากการเผาไหม้ในอากาศ โดยแบ่งเป็น 2 ระบบหลัก

 

การเปรียบเทียบอุปกรณ์ Heat Detector ตรวจจับความร้อน และ Smoke Sensor ตรวจจับควัน

  • Optical / Photoelectric Smoke Sensor: ใช้ลำแสงอินฟราเรด เมื่อมีอนุภาคควันลอยเข้าไปในห้องตรวจจับและบดบังหรือสะท้อนแสงไปยังตัวรับสัญญาณ เครื่องจะส่งสัญญาณเตือนภัยทันที ซึ่งเป็นประเภทที่ได้รับความนิยมสูงสุดในปัจจุบัน
  • Ionization Smoke Sensor: ใช้สารกัมมันตรังสีปริมาณเล็กน้อยในการแตกตัวไอออนในอากาศ เมื่อควันเข้าไปขัดขวางกระแสไฟฟ้า เครื่องจะทำการแจ้งเตือน

 

 

ความแตกต่างที่สำคัญระหว่าง Heat Detector และ Smoke Sensor

ตารางเปรียบเทียบความแตกต่างเพื่อช่วยในการตัดสินใจของฝ่ายจัดซื้อและวิศวกรอาคาร

 

ปัจจัยเปรียบเทียบ Smoke Sensor (อุปกรณ์ตรวจจับควัน) Heat Detector (อุปกรณ์ตรวจจับความร้อน)
สิ่งกระตุ้นการทำงาน ตรวจจับอนุภาคควันไฟ ตรวจจับอุณหภูมิความร้อนที่เพิ่มขึ้น
ความรวดเร็วในการแจ้งเตือน รวดเร็วมาก (ตั้งแต่ระยะไฟคุกรุ่น / เกิดควัน) ช้ากว่า (เตือนเมื่อเกิดเปลวไฟและความร้อนแล้ว)
ความไวต่อสัญญาณหลอก ไวต่อฝุ่นละออง ไอน้ำ และควันทำอาหาร ทนทานต่อฝุ่นละออง ไอน้ำ และความชื้นได้ดีกว่า
วัตถุประสงค์หลัก มุ่งเน้นการคุ้มครองชีวิตคนเป็นหลัก มุ่งเน้นการคุ้มครองทรัพย์สินและโครงสร้าง

 

 

แนวทางการเลือกใช้งานให้เหมาะสมกับแต่ละพื้นที่ในโรงงานและอาคารธุรกิจ

 

การเลือกอุปกรณ์ต้องคำนึงถึงลักษณะการใช้งานของแต่ละพื้นที่ เพื่อป้องกันการเกิดสัญญาณเตือนที่ผิดพลาด (False Alarm) และเพื่อความปลอดภัยสูงสุด

 

พื้นที่แบบไหนควรใช้ระบบตรวจจับความร้อน (Heat Detector)

  • โรงอาหารและห้องครัว: มีควันและไอน้ำจากการปรุงอาหารเป็นประจำ การใช้ Smoke Sensor จะทำให้เกิดสัญญาณเตือนหลอกได้ง่าย จึงควรใช้ heat detector
  • ห้องเครื่องยนต์และโรงซ่อมบำรุง: พื้นที่ที่มีฝุ่นละออง ไอเสีย หรือควันจากการเชื่อมเหล็ก
  • ห้องหม้อต้มน้ำ (Boiler Room): บริเวณที่มีความร้อนและความชื้นสะสมสูง
  • ลานจอดรถในร่ม: พื้นที่ที่อาจมีควันจากท่อไอเสียรถยนต์สะสม

พื้นที่แบบไหนควรใช้ระบบตรวจจับควัน (Smoke Sensor)

  • อาคารสำนักงานและโถงทางเดิน: เพื่อให้พนักงานมีเวลาอพยพทันทีตั้งแต่เริ่มมีควันไฟ
  • ห้องนอนและหอพักพนักงาน: ช่วยเตือนภัยขณะที่คนกำลังนอนหลับเพื่อป้องกันการสำลักควัน
  • คลังสินค้าและห้องเก็บเอกสาร: วัสดุประเภทกระดาษและผ้าจะเกิดควันก่อนเกิดเปลวไฟ
  • ห้องควบคุมระบบไฟฟ้าและ Server Room: เพื่อตรวจจับควันจากการไหม้ของสายไฟก่อนเกิดเพลิงลุกลามใหญ่โต

นอกจากนี้ ในห้องเซิร์ฟเวอร์หรือศูนย์ข้อมูลสำคัญ ยังสามารถติดตั้งร่วมกับระบบดับเพลิงอัตโนมัติด้วยก๊าซไนโตรเจน (Nitrogen Gas Suppression System) ซึ่งจะทำงานเมื่ออุปกรณ์ตรวจจับแจ้งเหตุ เพื่อระงับไฟได้อย่างรวดเร็วโดยไม่ทำให้อุปกรณ์เสียหาย

 

สรุปบทความ

ทั้ง heat detector และ smoke sensor ต่างเป็นอุปกรณ์ที่มีความสำคัญในระบบป้องกันอัคคีภัย การเลือกใช้อุปกรณ์ให้ถูกต้องตรงตามประเภทพื้นที่ จะช่วยลดปัญหา False Alarm และเพิ่มประสิทธิภาพในการปกป้องชีวิตและทรัพย์สินขององค์กรได้อย่างสมบูรณ์แบบ

เพื่อความมั่นใจในมาตรฐานความปลอดภัย บริการ secom security มีทีมงานผู้เชี่ยวชาญพร้อมให้คำปรึกษา ออกแบบ และติดตั้งระบบป้องกันอัคคีภัยและ SECOM Smart Security สำหรับธุรกิจ ที่ครอบคลุมทุกความต้องการของโรงงานและอาคารธุรกิจของคุณ

 

คำถามที่พบบ่อย (FAQs) เกี่ยวกับอุปกรณ์ตรวจจับอัคคีภัย

Q: Heat Detector และ Smoke Sensor สามารถติดตั้งร่วมกันในห้องเดียวกันได้หรือไม่?

A: สามารถทำได้ และในปัจจุบันมีอุปกรณ์ประเภท Multi-Sensor Detector ที่รวมทั้งตัวตรวจจับควันและความร้อนไว้ในตัวเดียวกัน ช่วยเพิ่มความแม่นยำในการคัดกรองเหตุเพลิงไหม้ได้ดียิ่งขึ้น

Q: ควรทำความสะอาดและตรวจสอบอุปกรณ์ตรวจจับควันและความร้อนบ่อยแค่ไหน?

A: ตามมาตรฐาน NFPA ควรมีการทดสอบการทำงานของอุปกรณ์ทุก 6 เดือน ถึง 1 ปี และทำความสะอาดฝุ่นที่สะสมในช่องเซนเซอร์อย่างสม่ำเสมอเพื่อคงความแม่นยำ

Q: ติดตั้ง Smoke Sensor ในห้องครัวได้หรือไม่?

A: ไม่แนะนำอย่างยิ่ง เนื่องจากควันจากการผัด ทอด หรือไอน้ำเดือด จะเข้าไปกระตุ้นเซนเซอร์ทำให้สัญญาณเตือนดังขึ้นโดยไม่มีเหตุเพลิงไหม้จริง ควรเปลี่ยนเป็น Heat Detector ชนิด Fixed Temperature แทน

ลงทะเบียนรับคำปรึกษาฟรี ไม่มีค่าใช้จ่ายกรอกข้อมูลของท่านอย่างครบถ้วนเพื่อให้เจ้าหน้าที่ติดต่อกลับ

ข้าพเจ้าได้อ่านและเข้าใจ “หนังสือแจ้งและให้ความยินยอมเกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคล,และนโยบายความเป็นส่วนตัว” และขอให้ความ ยินยอมให้ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลสามารถประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลซึ่งข้อมูลส่วนบุคคลตามข้อความที่แจ้ง

คลิก
แชร์ :

บทความที่เกี่ยวข้อง

Warehouse Security System คืออะไร? เปิดระบบรักษาความปลอดภัยคลังสินค้าที่ธุรกิจโลจิสติกส์ขาดไม่ได้
22 ตุลาคม 2026
ความปลอดภัยในสถานบันเทิงคืออะไร? ถอดบทเรียนไฟไหม้สถานบันเทิง สู่มาตรฐานระบบป้องกันภัยที่ผับและร้านอาหารต้องมี
22 ตุลาคม 2026
ความปลอดภัยในโรงเรียนคืออะไร? เปิดมาตรฐานและระบบรักษาความปลอดภัยที่โรงเรียนยุคใหม่ต้องมี
1 กันยายน 2026
ทำความรู้จัก KYT คืออะไร? เทคนิคการประเมินอันตรายเพื่อความปลอดภัยในโรงงาน
31 สิงหาคม 2026
คู่มือโรงงาน ป้ายสัญลักษณ์ความปลอดภัยมีกี่สี และแต่ละสีมีความหมายอย่างไร?
31 สิงหาคม 2026
จป คืออะไร? ทำความรู้จักตำแหน่งสำคัญที่โรงงานและสถานประกอบการขาดไม่ได้
28 สิงหาคม 2026
ไอคอน PDPA

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ “นโยบายคุ้กกี้” และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ “ตั้งค่า”

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • เปิดใช้งานตลอด

บันทึกการตั้งค่า